WCAG 2.2 Nedir? Türkçe Tam Rehber — 13 Yeni Başarı Kriteri
Kısa cevap: WCAG 2.2 (Web Content Accessibility Guidelines 2.2), W3C tarafından 5 Ekim 2023 tarihinde yayımlanan en güncel uluslararası erişilebilirlik standardıdır. WCAG 2.1'in üzerine 9 yeni AA seviyesi ve 4 yeni AAA seviyesi başarı kriteri ekler. Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA), kamu sektörü direktifleri ve birçok ulusal yasa, WCAG 2.2'yi referans almaktadır. Geliştiriciler 2025–2026 itibariyle bu sürüme uyumlu olmalıdır.
Bu rehberde WCAG'in dört temel prensibini, A/AA/AAA uyum seviyelerini ve 13 yeni başarı kriterinin her birini örneklerle açıklıyoruz.
İçindekiler
- WCAG nedir, neden vardır?
- WCAG 2.2 ne zaman zorunlu oldu?
- Dört prensip: POUR
- A, AA, AAA seviyeleri
- WCAG 2.2'nin 13 yeni başarı kriteri
- WCAG 2.2 ile EAA ilişkisi
- Uyum için pratik kontrol listesi
- Sıkça Sorulan Sorular
WCAG nedir, neden vardır?
WCAG, "Web Content Accessibility Guidelines"in kısaltmasıdır. World Wide Web Consortium (W3C) bünyesindeki Web Accessibility Initiative (WAI) tarafından geliştirilmiştir. WCAG nedir sorusunun en kısa cevabı: web içeriğinin engelli kullanıcılar tarafından da erişilebilir olmasını sağlayan teknik kriterler bütünüdür.
WCAG hedef kitlesi:
- Görme engelli kullanıcılar (ekran okuyucu kullananlar)
- Az gören kullanıcılar (büyütme, kontrast)
- İşitme engelli kullanıcılar (alt yazı, transkript)
- Motor beceri kısıtı olanlar (klavyeyle navigasyon)
- Bilişsel ve öğrenme güçlüğü yaşayanlar (anlaşılır içerik)
- Nöbet riski taşıyanlar (animasyon/flaş kontrolü)
Dünya Sağlık Örgütü'nün World Report on Disability'sine göre dünyada yaklaşık 1.3 milyar kişi en az bir engele sahiptir. Türkiye'de TÜİK 2022 Türkiye Sağlık Araştırması verilerine göre engelli vatandaş sayısı yaklaşık 4-5 milyon seviyesindedir. Bu kitleye erişilemeyen bir site, hem etik hem yasal hem de ticari olarak ciddi risk taşır.
WCAG 2.2 ne zaman zorunlu oldu?
WCAG 2.2 türkçe olarak hâlâ resmi çeviri bulunmamaktadır, ancak standardın yayın takvimi şöyledir:
| Sürüm | Yayın Tarihi | Durum |
|---|---|---|
| WCAG 1.0 | Mayıs 1999 | Eski |
| WCAG 2.0 | Aralık 2008 | Hâlâ geçerli |
| WCAG 2.1 | Haziran 2018 | Hâlâ geçerli |
| WCAG 2.2 | 5 Ekim 2023 | Önerilen |
| WCAG 3.0 | Taslak | Geliştirme aşamasında |
Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA) 28 Haziran 2025'te yürürlüğe girmiş ve EN 301 549 standardı üzerinden dolaylı olarak WCAG 2.2 AA seviyesi uyumluluğunu zorunlu kılmıştır. Türkiye'de ise henüz WCAG 2.2'yi doğrudan zorunlu kılan bir yasa olmasa da, kamu kurumları için Kamu Bilişim Hizmetleri Erişilebilirlik Kılavuzu (KAİK) WCAG 2.1 AA referansı kullanmaktadır.
Dört prensip: POUR
WCAG'in tamamı dört temel prensip üzerine kuruludur. İngilizce baş harfleri ile POUR olarak bilinir:
1. Perceivable (Algılanabilir)
İçerik, kullanıcının duyu organlarıyla algılayabileceği biçimde sunulmalıdır.
- Görsellere alt metin
- Videolara alt yazı
- Yeterli kontrast (en az 4.5:1)
2. Operable (Kullanılabilir)
Arayüz bileşenleri ve navigasyon kullanılabilir olmalıdır.
- Klavye ile her şey erişilebilir
- Yeterli zaman (otomatik kapanan modaller değil)
- Nöbet tetikleyen flaş yok (saniyede 3'ten az)
3. Understandable (Anlaşılabilir)
İçerik ve arayüz anlaşılır olmalıdır.
- Dil belirtilmiş (
<html lang="tr">) - Form hataları açıkça gösterilir
- Tutarlı navigasyon
4. Robust (Sağlam)
İçerik, yardımcı teknolojiler dahil farklı kullanıcı ajanları tarafından yorumlanabilir olmalıdır.
- Geçerli HTML
- ARIA doğru kullanılır
- Status mesajları programatik olarak iletilir
A, AA, AAA seviyeleri
WCAG, her başarı kriterini üç seviyeden birine atar:
- Level A (Temel) — Erişilebilirliğin minimum gereği. Karşılanmazsa içerik bazı kullanıcılar için tamamen erişilemez olur.
- Level AA (Önerilen) — Geniş kullanıcı kitlesi için pratik standart. Yasal zorunlulukların büyük çoğunluğu bu seviyeyi referans alır.
- Level AAA (En yüksek) — En kapsamlı uyum. Her içerik için zorunlu tutulması önerilmez ama belirli kritik içerikler (kamu sağlığı, acil durum) için hedeflenir.
Pratikte hedefiniz AA olmalıdır. WCAG 2.2 AA, hem Avrupa hem Amerika (ADA) hem de Türkiye kamu kuruluşlarında referans seviyedir.
WCAG 2.2'nin 13 yeni başarı kriteri
WCAG 2.2, 2.1'in üzerine 9 yeni A/AA ve 4 yeni AAA başarı kriteri ekler. İşte hepsi:
Level A (2 yeni)
- 2.4.11 Focus Not Obscured (Minimum) — Klavye odağı görünür olmalıdır; sticky header tarafından gizlenmemelidir.
- 3.2.6 Consistent Help — Yardım mekanizması (canlı sohbet, telefon) tüm sayfalarda aynı konumda olmalıdır.
Level AA (5 yeni)
- 2.4.12 Focus Not Obscured (Enhanced) — Odak tamamen görünür olmalıdır (kısmi değil).
- 2.5.7 Dragging Movements — Sürükle-bırak işlevlerinin alternatifi (tıklamayla) olmalıdır.
- 2.5.8 Target Size (Minimum) — Tıklanabilir alanlar en az 24x24 CSS pixel olmalıdır.
- 3.3.7 Redundant Entry — Daha önce girilen bilgiler form içinde tekrar istenmemelidir (otomatik doldurma).
- 3.3.8 Accessible Authentication (Minimum) — Şifre hatırlama veya bilişsel görev gerektiren CAPTCHA kullanılmamalıdır.
Level AAA (3 yeni)
- 2.4.13 Focus Appearance — Odak göstergesi belirli kalınlık ve kontrast gerektirir.
- 3.3.9 Accessible Authentication (Enhanced) — Hiçbir bilişsel görev olmamalıdır.
Ek olarak 4.1.1 Parsing kriteri kaldırılmıştır (modern HTML5 araçları bunu otomatik halletmektedir).
Önemli: WCAG 2.2 geriye dönük uyumludur. WCAG 2.1 AA uyumlu bir site, yeni 5 AA kriterini ekleyerek WCAG 2.2 AA'ya yükselebilir.
WCAG 2.2 ile EAA ilişkisi
Avrupa Erişilebilirlik Yasası (European Accessibility Act — EAA), 28 Haziran 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. EAA, dolaylı olarak EN 301 549 Avrupa standardı üzerinden WCAG 2.1 AA (ve geçişle WCAG 2.2 AA) uyumluluğu gerektirir.
EAA kapsamına giren sektörler:
- E-ticaret platformları
- Bankacılık ve finans hizmetleri
- Yolcu taşımacılığı (havayolu, demiryolu, denizyolu)
- Elektronik iletişim hizmetleri
- E-kitap ve dijital içerik
- ATM ve self-servis terminaller
Türkiye'den AB'ye satış yapan e-ticaret siteleri EAA kapsamındadır. Detayları EAA Hazırlık Listesi yazımızda bulabilirsiniz.
Uyum için pratik kontrol listesi
WCAG 2.2 AA uyumu için minimum kontroller:
- Tüm görsellerde anlamlı
altözniteliği var - Sayfa dili
<html lang="tr">ile belirtilmiş - Renk kontrastı en az 4.5:1 (büyük metin 3:1)
- Tüm interaktif öğeler klavyeyle erişilebilir
- Odak göstergesi (focus ring) görünür ve obscured değil
- Form hata mesajları sesli okuyucu tarafından okunabilir
- Tıklanabilir alanlar 24x24 px minimum
- Animasyonlar
prefers-reduced-motionsaygısı gösterir - Heading hiyerarşisi mantıklı (H1 > H2 > H3)
- Skip-to-content linki var
Erişilebilir Çerez Erişilebilirlik Widget'ı 41 özellik + 11 profil (toplam 52 erişilebilirlik tetikleyicisi — font, kontrast, animasyon kontrolü, ekran okuyucu, disleksi modu, vb.) sunarak siteye tek satır kodla uyum katmanı ekler. Otomatik WCAG taraması (axe-core/Pa11y) Q3 2026 yol haritasındadır; o tarihe kadar manuel kontrol listeleri ve widget kullanımı önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
WCAG 2.2 türkçe çevirisi var mı?
W3C tarafından resmi Türkçe çeviri henüz yayımlanmamıştır. Türkiye Bilişim Derneği (TBD) ve KAİK kılavuzu Türkçe özetler sunmaktadır.
WCAG 2.1 uyumlu sitem, WCAG 2.2'ye nasıl geçer?
WCAG 2.2 geriye dönük uyumludur. WCAG 2.1 AA uyumlu bir site, yeni 5 AA kriterini (focus not obscured, dragging movements, target size, redundant entry, accessible authentication) ekleyerek WCAG 2.2 AA'ya geçer.
WCAG AA uyumluluğu yasal zorunluluk mu?
Türkiye'de kamu kurumları için KAİK üzerinden zorunludur. Özel sektör için doğrudan zorunluluk yoktur, ancak EAA kapsamındaki sektörler için 28 Haziran 2025 itibariyle dolaylı zorunluluk vardır.
Erişilebilirlik widget'ı tek başına WCAG uyumu sağlar mı?
Hayır. Widget, kullanıcıya çeşitli ayar imkânı sunarak deneyimi iyileştirir, ancak temel HTML yapısı (semantic markup, alt text, heading hiyerarşisi) düzeltilmedikçe tam uyum sağlanmaz. Erişilebilir Çerez hem widget hem otomatik scanner sunarak iki yaklaşımı birleştirir.
WCAG AAA'ya ulaşmak şart mı?
Hayır. W3C bile her içerik için AAA'yı önermez. Hedefiniz AA olmalıdır. AAA, kamu sağlığı, acil servis, finans gibi kritik içerik için seçilebilir.
WCAG 3.0 ne zaman çıkacak?
WCAG 3.0 hâlâ taslak (Working Draft) aşamasındadır. 2027–2028'de stabil sürüm beklenmektedir. Bu süreçte WCAG 2.2 standart referans kalmaya devam edecektir.
WCAG 2.2 AA uyumu için sitenize tek satır kodla Erişilebilir Çerez Erişilebilirlik Widget'ını ekleyebilirsiniz — 41 özellik + 11 profil (toplam 52 erişilebilirlik tetikleyicisi) 10 dilde sunulur. Plan detayları için fiyatlandırma sayfamızı inceleyin: Hemen kayıt olun. Otomatik WCAG taraması (axe-core/Pa11y) Q3 2026 yol haritasındadır.
Kaynaklar: