EAA Hazırlık Listesi — Türk Şirketler İçin 28 Haziran 2025 Rehberi
Kısa cevap: European Accessibility Act (EAA), 17 Nisan 2019'da yayımlanan ve 28 Haziran 2025 itibariyle AB'nin 27 üye ülkesinde yürürlüğe giren bir erişilebilirlik direktifidir. AB pazarına ürün veya dijital hizmet sunan Türk şirketler de bu yasanın kapsamındadır. Uyumsuzluk halinde her üye ülke kendi ceza rejimini uygulamakta — örneğin Almanya'da bir ihlal için 100.000 EUR'a kadar idari para cezası söz konusudur. EAA, EN 301 549 standardı üzerinden WCAG 2.2 AA seviyesi uyumluluğu gerektirir.
Aşağıda Türk şirketler için somut bir uyum yol haritası, kapsam analizi ve 12 adımlık hazırlık listesi bulacaksınız.
İçindekiler
- EAA nedir ve neden çıkarıldı?
- EAA kapsamı: Hangi ürün ve hizmetler?
- Türk şirketler için geçerli mi?
- EAA cezaları ve uygulama
- EN 301 549 ve WCAG 2.2 ilişkisi
- 12 adımlık hazırlık listesi
- Sıkça Sorulan Sorular
EAA nedir ve neden çıkarıldı?
EAA, "Directive (EU) 2019/882" referans numarasıyla Avrupa Parlamentosu ve Konseyi tarafından kabul edilen bir AB direktifidir. European accessibility act olarak da bilinir. Amacı, AB iç pazarındaki engelli vatandaşların ürün ve hizmetlere eşit erişimini sağlamaktır.
AB Komisyonu verilerine göre AB'de yaklaşık 87 milyon kişi (~%20'si) bir engele sahiptir. Bu sayı yaşlanan nüfusla birlikte artmaktadır. EAA, üye ülkeler arasındaki farklı erişilebilirlik kurallarını uyumlaştırarak hem engelli vatandaşları korumayı hem de tek pazarı güçlendirmeyi hedefler.
Direktif, üye ülkelere iki yıllık ulusal yasalaştırma süresi (2022'ye kadar) ve üç yıllık geçiş süresi (2025'e kadar) tanımıştır. 28 Haziran 2025 itibariyle uygulanmaya başlamıştır.
EAA kapsamı: Hangi ürün ve hizmetler?
EAA, hem fiziksel ürünleri hem dijital hizmetleri kapsar.
Kapsama giren ürünler
- Bilgisayar donanımı ve işletim sistemleri
- ATM ve self-servis terminaller (bilet, ödeme)
- E-okuyucular (Kindle vb.)
- Akıllı telefon ve tabletler
Kapsama giren hizmetler
- E-ticaret platformları (Türk şirketler için en kritik kategori)
- Bankacılık hizmetleri (online bankacılık dahil)
- Elektronik iletişim hizmetleri (telefon, mesajlaşma)
- Yolcu taşımacılığı bilet sistemleri (havayolu, tren, otobüs)
- E-kitap ve dijital içerik
- Acil 112 hizmetleri
Muafiyetler
- Mikro işletmeler (10'dan az çalışan ve yıllık ciro/bilanço 2 milyon EUR'dan az) — yalnızca hizmetler için muaf
- B2B platformları (sadece B2B ise) — kısmi muafiyet
- "Disproportionate burden" istisnası — uyum maliyeti şirket cirosunun belirli oranını aşıyorsa
Türk şirketler için geçerli mi?
Kısa cevap: Evet, AB pazarına satış yapıyorsanız geçerlidir. EAA madde 3(8), "Birliğin pazarına yerleştiren" tüm üretici, ithalatçı ve dağıtıcıları kapsama alır. Bu, Türkiye'den AB ülkelerine doğrudan satış yapan e-ticaret siteleri için eaa türkiye açısından doğrudan uyum yükümlülüğü doğurur.
Pratikte üç senaryo:
- Türkiye'den AB'ye e-ticaret → EAA kapsamında, uyum zorunlu
- AB'de şubesi/iştiraki olan Türk şirketi → EAA kapsamında, uyum zorunlu
- Sadece Türkiye'de satış → EAA kapsam dışı (ancak KAİK ve genel WCAG uyumu tavsiye edilir)
Önemli: "Avrupa'da satış" sayılması için fiziksel teslimat olması gerekmez. Avrupa para birimi (EUR) ile fiyatlandırma, AB üye ülke dili arayüzü veya AB ülkesi teslimat seçeneği sunmak yeterlidir.
EAA cezaları ve uygulama
EAA, ceza rejimini her üye ülkenin kendi ulusal yasasına bırakır. Bu nedenle Almanya, Fransa, İrlanda, İspanya, İtalya gibi üye devletlerin uyguladığı tutarlar ve yaptırımlar farklılık gösterir. Spesifik rakamlar için ürün/hizmet sunduğunuz üye devletin ulusal mevzuatının güncel metnine bakınız.
Ortak yaptırım türleri:
- İdari para cezası (ülkeye göre değişen alt-üst sınırlar)
- Pazardan ürün/hizmet geri çekme
- Tekrar halinde ağırlaştırılmış yaptırım
- Tüketici kolektif davaları (bazı ülkelerde)
Cezaların ötesinde, pazar gözetim otoriteleri ürünü/hizmeti pazardan çekme yetkisine sahiptir. E-ticaret için bu, müşteri kaybı ve marka itibar zararı anlamına gelir.
EN 301 549 ve WCAG 2.2 ilişkisi
EAA doğrudan teknik kriter listelemez; bunun yerine EN 301 549 Avrupa standardına referans verir. EN 301 549 ise WCAG 2.1 AA seviyesini esas alır ve 2024 güncellemesiyle WCAG 2.2 AA seviyesine doğru genişlemektedir.
Pratik anlamda EAA uyumu için sitenizin:
- WCAG 2.2 Level AA tüm başarı kriterlerini karşılaması
- Erişilebilirlik beyanı (Accessibility Statement) yayımlanması
- Geri bildirim mekanizması (engelli kullanıcıların şikayet edebileceği kanal) sunması gerekir
Erişilebilir Çerez Erişilebilirlik Beyanı Oluşturucusu, EAA gereksinimlerine uygun beyan metnini otomatik üretir.
12 adımlık hazırlık listesi
EAA uyumu için Türk şirketlerin izlemesi gereken adımlar:
- Kapsam analizi yapın — Hangi ürün/hizmetler EAA kapsamında?
- Mevcut WCAG durumunu test edin — Otomatik scanner ile başlangıç skorunu çıkarın
- Önceliklendirme — Critical ve serious ihlalleri ilk fazda çözün
- Geliştirici eğitimi — Ekip WCAG 2.2 kriterlerini bilmeli
- Tasarım sistemi gözden geçirme — Renk paleti, kontrast, focus state
- Form ve input erişilebilirlik — Label, aria-required, hata mesajları
- Klavye navigasyon testi — Tüm akışlar mouse olmadan tamamlanabiliyor mu?
- Ekran okuyucu testi — NVDA, JAWS, VoiceOver ile test
- Erişilebilirlik beyanı yayımlayın — Site footer'ında link
- Geri bildirim mekanizması ekleyin — E-posta, form
- Sürekli izleme — Aylık otomatik tarama
- Dokümantasyon saklayın — Denetimde kanıt için
Erişilebilir Çerez bu 12 adımın 8'ini otomatikleştirir: WCAG scanner, widget, beyan oluşturucu ve aylık raporlama tek panelde.
Sıkça Sorulan Sorular
EAA Türkiye'de doğrudan uygulanır mı?
EAA bir AB direktifidir ve Türkiye'de doğrudan uygulanmaz. Ancak AB pazarına ürün/hizmet sunan Türk şirketler dolaylı yoldan kapsamdadır. Türkiye'nin kendi mevzuatı (KAİK, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun) ayrıca uygulanır.
Mikro işletme muafiyeti Türk şirketleri kapsar mı?
EAA madde 4(5) uyarınca, 10'dan az çalışanı olan ve yıllık ciro/bilanço toplamı 2 milyon EUR'un altında olan işletmeler hizmet sunumu için muaftır. Ancak ürün üretimi muafiyeti kapsamaz.
EAA için en kritik 3 madde nedir?
Pratikte en çok ihlal edilen üç başarı kriteri: (1) Yetersiz renk kontrastı, (2) Eksik alt text, (3) Klavye ile erişilemeyen elementler. Bu üçü çözüldüğünde uyum skoru genellikle %70'in üzerine çıkar.
Erişilebilirlik beyanı zorunlu mu?
Evet, EAA madde 13 uyarınca her hizmet sağlayıcı erişilebilirlik beyanı yayımlamak zorundadır. Beyan, hizmet erişilebilirliğinin nasıl sağlandığını, varsa istisnaları ve geri bildirim kanalını içermelidir.
EAA denetimi nasıl yapılır?
Her AB üye ülkesinin kendi pazar gözetim otoritesi vardır (ör. Fransa'da DGCCRF). Denetim genellikle ihbarla veya rastgele tarama ile başlar; ülkenizin yetkili otoritesi için ulusal mevzuata bakınız.
EAA uyumunuzu Erişilebilir Çerez ile basitleştirin. Erişilebilirlik widget, WCAG scanner ve beyan oluşturucusu tek pakette — Ücretsiz hesabınızı oluşturun. Detaylı uyum çözümleri için özelliklerimize ve fiyatlandırmaya göz atın.
Kaynaklar: