VPAT / ACR: erişilebilirlik uyum raporu
Kurumsal müşteriniz "VPAT'inizi gönderin" dediğinde ne isteniyor, nasıl hazırlanır? Tanım, kullanım alanları ve WCAG 2.2 tarama verinizden otomatik VPAT taslağı üretimi.
VPAT nedir?
VPAT (Voluntary Product Accessibility Template), bir ürünün veya hizmetin erişilebilirlik standartlarına (WCAG, EN 301 549, ABD Section 508) ne ölçüde uyduğunu kriter kriter belgeleyen standart şablondur. Şablonu ITI (Information Technology Industry Council) yayımlar. Doldurulmuş haline ACR (Accessibility Conformance Report, erişilebilirlik uyum raporu) denir. Türkçe kaynaklarda ikisi çoğu zaman aynı anlamda kullanılır.
VPAT'i kim, neden ister?
VPAT tipik olarak satın alma tarafından istenir:
- Kurumsal tedarik: Erişilebilirlik politikası olan büyük şirketler, tedarikçi yazılımlarından uyum belgesi ister. SaaS satıyorsanız bu talep giderek standartlaşıyor.
- AB pazarı (EAA): EAA (2019/882) kapsamındaki hizmetlerde erişilebilirlik durumunun belgelenmesi değerlendirme kriteri haline geliyor.
- ABD federal alımları: Section 508, federal kurumların erişilebilir BT satın almasını şart koşar; VPAT bu sürecin fiili standardıdır.
Önemli çerçeve: VPAT bir öz-beyandır, resmi sertifika değildir. Değeri dürüstlüğünden gelir; abartılı "tam uyum" iddiası satın alma denetiminde aleyhinize döner.
VPAT'te uyum değerleri
Her WCAG başarı kriteri için dört değerden biri atanır ve kısa bir açıklama yazılır:
| Değer | Anlamı |
|---|---|
| Destekliyor | Kriter, bilinen istisna olmadan karşılanıyor. |
| Kısmen Destekliyor | Bazı bölümlerde karşılanıyor; bilinen istisnalar açıklamada listelenir. |
| Desteklemiyor | Kriter karşılanmıyor. |
| Uygulanamaz | Kriter ürün için geçerli değil (örn. video yoksa altyazı kriteri). |
VPAT nasıl hazırlanır?
- Ölçün: Sitenizi ücretsiz erişilebilirlik testi veya hesap içi tam WCAG 2.2 taramasıyla analiz edin.
- Manuel doğrulayın: Klavye ve ekran okuyucu ile kritik akışları test edin (denetim rehberi).
- Kriter kriter işleyin: Her başarı kriterine dört değerden birini atayın, istisnaları dürüstçe yazın.
- Güncel tutun: Ürün değiştikçe raporu yenileyin; tarihli sürümleyin.
Erişilebilir Çerez ile otomatik VPAT taslağı
VPAT Üretici add-on'u, panelinizdeki son WCAG 2.2 tarama verisinden VPAT 2.5 formatında taslak PDF üretir: temel başarı kriterleri için uyum değeri + Türkçe açıklama, tarama skoru ve tarih bilgisiyle birlikte. Açık sözlü olalım: otomatik üretilen taslak başlangıç noktasıdır; yayına almadan önce manuel kontrol ve gerekiyorsa uzman gözden geçirmesi önerilir. Aynı panelden erişilebilirlik aracı, tarama ve EAA beyanı ile birlikte uyum kanıt paketinizi de alabilirsiniz.
VPAT / ACR hakkında
VPAT ile ACR arasındaki fark nedir?
VPAT boş şablonun adıdır; ACR bu şablonun ürününüz için doldurulmuş halidir. Günlük kullanımda ikisi birbirinin yerine geçer: "VPAT'inizi gönderin" denince kastedilen doldurulmuş ACR'dir.
VPAT resmi bir sertifika mı?
Hayır. VPAT/ACR bir öz-beyan belgesidir; bağımsız kurum sertifikası değildir. Değeri, kanıta dayalı ve dürüst doldurulmasından gelir.
Hangi VPAT sürümünü kullanmalıyım?
Şablonun WCAG, EN 301 549 (AB) ve Section 508 (ABD) baskıları vardır. AB pazarı ve Türkiye bağlamı için WCAG/EN baskısı yaygın tercihtir; müşteriniz hangi baskıyı istediğini genelde belirtir.
Otomatik üretilen VPAT yeterli mi?
Başlangıç için güçlü bir taslaktır; ama otomatik tarama makine ile ölçülemeyen kriterleri değerlendiremez. Yayına almadan önce kritik akışların manuel testi ve insan gözden geçirmesi önerilir.
VPAT ile erişilebilirlik beyanı aynı şey mi?
Hayır. Erişilebilirlik beyanı (EAA Madde 13) son kullanıcıya dönük, sitede yayımlanan genel bir belgedir; VPAT/ACR ise satın alma ekiplerine dönük, kriter bazlı teknik bir rapordur. İkisi birbirini tamamlar. Beyan için ücretsiz beyan aracını kullanabilirsiniz.