WCAG 2.2 Uyumlu Olmak: AA Seviyesi Kontrol Listesi (2026)

WCAG 2.2 Uyumlu Olmak: AA Seviyesi Kontrol Listesi (2026)

Kısa cevap: WCAG 2.2 uyumlu olmak, sitenizin seçtiğiniz uyum seviyesindeki tüm başarı kriterlerini karşılaması demektir. Pratikte hedeflenen seviye genellikle AA'dır; çünkü Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA), EN 301 549 ve çoğu ulusal düzenleme bu seviyeyi referans alır. AA uyumu tek bir ayar veya eklenti ile "açılmaz": dört prensibin (algılanabilir, işletilebilir, anlaşılabilir, sağlam) kriterlerini tek tek ölçer, eksikleri düzeltir ve sonucu kanıtlarsınız. Otomatik tarama ihlallerin önemli bir kısmını yakalar ama tek başına tam uyumu kanıtlamaz; manuel kontrol şarttır.

Bu yazı "WCAG 2.2 nedir" sorusunu yanıtlamaz, onu zaten WCAG 2.2 Türkçe rehberinde ele aldık. Burada odak tamamen pratik: AA seviyesinde uyumlu olmak için ekibinizin tek tek geçeceği, başarı kriteri numaralarıyla eşleştirilmiş işaretlenebilir bir kontrol listesi.

İçindekiler

• "WCAG 2.2 uyumlu" tam olarak ne demek?
• Neden AA, neden A veya AAA değil?
• Algılanabilir (Perceivable) AA kontrol listesi
• İşletilebilir (Operable) AA kontrol listesi
• Anlaşılabilir (Understandable) AA kontrol listesi
• Sağlam (Robust) AA kontrol listesi
• WCAG 2.2 ile gelen yeni AA kriterleri
• Uyumu nasıl ölçer ve kanıtlarsınız?
• Türkiye'de yasal bağlam: 2025/10 Genelge ve EAA
• Sıkça Sorulan Sorular

"WCAG 2.2 uyumlu" tam olarak ne demek?

WCAG 2.2 uyumlu olmak, bir sayfanın belirli bir uyum seviyesindeki (A, AA veya AAA) tüm başarı kriterlerini karşılaması ve bunu "uyum beyanı" ile gösterebilmesi anlamına gelir. WCAG'de kısmi uyum diye bir resmî statü yoktur: bir seviye için ya tüm kriterler karşılanır ya da o seviyede "uyumlu" denmez.

Bu noktada üç kavramı ayırmak önemlidir:

• Başarı kriteri (Success Criterion): Test edilebilir tekil bir gereksinim. Örneğin 1.4.3 Contrast (Minimum), normal metin için en az 4.5:1 kontrast ister.
• Uyum seviyesi (Conformance Level): A, AA veya AAA. AA hedefleyen bir site, hem tüm A hem de tüm AA kriterlerini karşılamalıdır.
• Uyum beyanı (Conformance Claim): Hangi sayfaların, hangi sürüme (WCAG 2.2) ve hangi seviyeye (AA) uyduğunu belirten resmî açıklama. AB pazarında bu, erişilebilirlik beyanı (accessibility statement) ile somutlaşır.

Önemli bir nüans: "WCAG 2.2 uyumlu" ifadesi sayfa düzeyindedir. Ana sayfanız AA uyumlu olabilir ama ürün detay sayfanız form hataları yüzünden olmayabilir. Bu yüzden dijital erişilebilirlik bir kerelik proje değil, sürekli yürütülen bir süreçtir.

Neden AA, neden A veya AAA değil?

AA seviyesi, yasal düzenlemelerin büyük çoğunluğunun referans aldığı pratik standarttır. A seviyesi yalnızca asgari erişilebilirliği sağlar ve birçok yaygın engeli (örneğin yetersiz renk kontrastı) kapsamaz; AAA ise her içerik türü için gerçekçi bir hedef değildir, W3C bile siteye genel olarak AAA dayatmayı önermez.

Pratik tavsiye: yasal asgariniz A olsa bile, hedefinizi AA olarak belirleyin. AA uyumu hem daha geniş bir kullanıcı kitlesini kapsar hem de farklı pazarlardaki düzenlemelerle uyumludur. Aşağıdaki kontrol listeleri A ve AA kriterlerini birlikte içerir, çünkü AA uyumu tanım gereği A'yı da kapsar.

Algılanabilir (Perceivable) AA kontrol listesi

Algılanabilirlik, içeriğin kullanıcının duyu organlarıyla algılanabilecek biçimde sunulmasıdır. AA uyumu için kontrol edilecek başlıca kriterler:

• 1.1.1 Non-text Content (A): Anlam taşıyan tüm görsellerde anlamlı alt metni var; dekoratif görseller alt="" ile gizlenmiş. Alt metinler bağlamı tek başına aktarmalı.
• 1.2.1 / 1.2.2 / 1.2.5 (A/AA): Önceden kaydedilmiş videolarda alt yazı (captions), seslerde transkript, video içeriğinde sesli betimleme (audio description) var.
• 1.3.1 Info and Relationships (A): Başlıklar gerçek başlık etiketiyle (<h1>–<h3>), listeler <ul>/<ol> ile, tablolar <th> başlık hücreleriyle kodlanmış. Görsel düzen, programatik yapıyla örtüşüyor.
• 1.3.4 Orientation (AA): Sayfa hem dikey hem yatay yönde kullanılabiliyor; tek yöne kilitlenmiyor.
• 1.3.5 Identify Input Purpose (AA): Form alanları autocomplete öznitelikleriyle amacını belirtiyor (ad, e-posta, telefon).
• 1.4.1 Use of Color (A): Bilgi yalnızca renkle aktarılmıyor (örneğin hata, sadece kırmızı renkle değil, metin veya ikon ile de gösteriliyor).
• 1.4.3 Contrast (Minimum) (AA): Normal metinde en az 4.5:1, büyük metinde (18pt veya 14pt kalın) en az 3:1 kontrast var.
• 1.4.4 Resize Text (AA): Metin yüzde 200 büyütüldüğünde içerik ve işlevsellik kaybolmuyor.
• 1.4.5 Images of Text (AA): Metin, gerçek metin olarak kodlanmış; logo dışında "metin görseli" kullanılmıyor.
• 1.4.10 Reflow (AA): İçerik 320 CSS pixel genişlikte yatay kaydırma gerektirmeden okunabiliyor.
• 1.4.11 Non-text Contrast (AA): Buton kenarları, form sınırları ve ikon gibi arayüz bileşenlerinde en az 3:1 kontrast var.
• 1.4.12 Text Spacing (AA): Satır, paragraf, harf ve kelime aralıkları artırıldığında içerik kesilmiyor.
• 1.4.13 Content on Hover or Focus (AA): Tooltip gibi üzerine gelince çıkan içerik kapatılabiliyor, üzerinde durulabiliyor ve kendiliğinden kaybolmuyor.

Kontrast, bu grubun en sık atlanan kalemidir. Renk paletinizi belirlerken kontrast oranını tasarım aşamasında ölçün; yayından sonra düzeltmek pahalıdır.

İşletilebilir (Operable) AA kontrol listesi

İşletilebilirlik, arayüzün fare olmadan, yardımcı teknolojilerle ve yeterli zamanla kullanılabilmesidir. Klavye erişimi bu grubun belkemiğidir.

• 2.1.1 Keyboard (A): Tüm işlevler yalnızca klavye ile gerçekleştirilebiliyor (menüler, modallar, sekmeler, açılır listeler).
• 2.1.2 No Keyboard Trap (A): Klavye odağı bir bileşene girip içeride takılı kalmıyor; Tab ve Shift+Tab ile çıkılabiliyor.
• 2.1.4 Character Key Shortcuts (A): Tek tuşlu kısayollar kapatılabiliyor veya yeniden atanabiliyor.
• 2.4.1 Bypass Blocks (A): "İçeriğe atla" (skip to content) bağlantısı var; tekrar eden navigasyon atlanabiliyor.
• 2.4.2 Page Titled (A): Her sayfanın anlamlı, benzersiz bir <title> değeri var.
• 2.4.3 Focus Order (A): Tab sırası görsel ve mantıksal sırayla uyumlu.
• 2.4.4 Link Purpose (In Context) (A): Bağlantı metinleri amacı anlatıyor; "buraya tıklayın" gibi anlamsız metinler yok.
• 2.4.5 Multiple Ways (AA): Bir sayfaya ulaşmanın birden fazla yolu var (menü, arama, site haritası).
• 2.4.6 Headings and Labels (AA): Başlıklar ve form etiketleri açıklayıcı.
• 2.4.7 Focus Visible (AA): Klavye odağı her zaman görünür; odak halkası (focus ring) gizlenmemiş.
• 2.4.11 Focus Not Obscured (Minimum) (AA, WCAG 2.2): Odaklanılan öğe, sticky header veya çerez bandı gibi bir katmanla tamamen örtülmüyor.
• 2.5.3 Label in Name (A): Görsel etiket ile erişilebilir ad uyumlu (sesli komut kullanıcıları için).
• 2.5.7 Dragging Movements (AA, WCAG 2.2): Sürükle-bırak gerektiren her işlemin tek tıkla alternatifi var.
• 2.5.8 Target Size (Minimum) (AA, WCAG 2.2): Tıklanabilir hedefler en az 24x24 CSS pixel, ya da yeterli boşlukla ayrılmış.

Odak görünürlüğü (2.4.7) ile WCAG 2.2'nin yeni "odak örtülmemesi" kriteri (2.4.11) birlikte test edilmelidir. Sayfanızda sabit bir üst bar veya çerez bandı varsa, klavye ile gezerken odaklanan butonun bu katmanların altında kalmadığını gözle doğrulayın.

Anlaşılabilir (Understandable) AA kontrol listesi

Anlaşılabilirlik, içeriğin ve arayüzün öngörülebilir, tutarlı ve hata yönetimi olan bir biçimde sunulmasıdır.

• 3.1.1 Language of Page (A): Sayfa dili <html lang="tr"> ile belirtilmiş.
• 3.1.2 Language of Parts (AA): Farklı dildeki bölümler kendi lang özniteliğiyle işaretlenmiş.
• 3.2.1 On Focus (A): Bir öğeye odaklanmak, bağlamda beklenmedik bir değişiklik (otomatik yönlendirme) tetiklemiyor.
• 3.2.2 On Input (A): Bir form alanını değiştirmek otomatik form gönderimi gibi sürpriz davranışlara yol açmıyor.
• 3.2.3 Consistent Navigation (AA): Navigasyon tüm sayfalarda aynı sırada ve konumda.
• 3.2.4 Consistent Identification (AA): Aynı işlevdeki bileşenler (örn. arama ikonu) her yerde aynı şekilde tanımlanmış.
• 3.2.6 Consistent Help (A, WCAG 2.2): Yardım mekanizması (canlı sohbet, telefon, iletişim) tüm sayfalarda aynı göreli konumda.
• 3.3.1 Error Identification (A): Form hataları metinle açıkça gösteriliyor.
• 3.3.2 Labels or Instructions (A): Her form alanının görünür etiketi veya yönergesi var.
• 3.3.3 Error Suggestion (AA): Hata mesajları yalnızca "hatalı" demiyor, düzeltme önerisi sunuyor.
• 3.3.4 Error Prevention (Legal, Financial, Data) (AA): Yasal veya finansal işlemler geri alınabilir, doğrulanabilir veya onay isteyen bir adım içeriyor.
• 3.3.7 Redundant Entry (A, WCAG 2.2): Aynı oturumda daha önce girilen bilgi tekrar istenmiyor (otomatik dolduruluyor).
• 3.3.8 Accessible Authentication (Minimum) (AA, WCAG 2.2): Giriş, ezberleme veya bilmece çözme gibi bilişsel görev dayatmıyor; şifre yapıştırılabiliyor.

Form hataları (3.3.1, 3.3.2, 3.3.3) ekran okuyucu kullanan ziyaretçiler için kritik öneme sahiptir. Hata mesajının sadece görünür olması yetmez; aria-describedby veya canlı bölge (live region) ile programatik olarak da iletilmelidir.

Sağlam (Robust) AA kontrol listesi

Sağlamlık, içeriğin tarayıcılar ve yardımcı teknolojiler dahil farklı kullanıcı ajanları tarafından doğru yorumlanabilmesidir.

• 4.1.2 Name, Role, Value (A): Tüm özel bileşenlerin (sekme, akordeon, açılır menü) erişilebilir adı, rolü ve durumu programatik olarak iletiliyor; doğru ARIA kullanılıyor.
• 4.1.3 Status Messages (AA): "Sepete eklendi", "3 sonuç bulundu" gibi durum mesajları odak değiştirmeden ARIA canlı bölgesiyle duyuruluyor.

Not: WCAG 2.0/2.1'deki 4.1.1 Parsing kriteri WCAG 2.2'de kaldırılmıştır, çünkü modern tarayıcılar HTML ayrıştırma hatalarını tutarlı biçimde ele almaktadır. Yine de geçerli, iyi yapılandırılmış HTML üretmek 4.1.2'yi karşılamanın temelidir.

Özel JavaScript bileşenleri (custom dropdown, modal, tab) bu grubun en riskli alanıdır. Hazır kütüphane kullanıyorsanız, ARIA desteğini bir ekran okuyucu ile gerçekten test edin. Bunun nasıl yapılacağını NVDA ile 30 dakikalık self-audit rehberimizde adım adım anlattık.

WCAG 2.2 ile gelen yeni AA kriterleri

WCAG 2.1 AA uyumlu bir siteyseniz, WCAG 2.2 AA'ya geçmek için yukarıdaki listede WCAG 2.2 etiketli kalemleri eklemeniz yeterlidir. WCAG 2.2 geriye dönük uyumludur, yani yeni sürüm eski kriterleri korur ve üzerine ekler.

WCAG 2.1 AA'dan 2.2 AA'ya yükselirken eklenmesi gereken yeni kriterler:

1. 2.4.11 Focus Not Obscured (Minimum): odaklanan öğe katmanlarla tamamen örtülmemeli.
2. 2.5.7 Dragging Movements: sürükle-bırak işlemlerinin tek tıkla alternatifi olmalı.
3. 2.5.8 Target Size (Minimum): tıklanabilir hedefler en az 24x24 CSS pixel.
4. 3.3.7 Redundant Entry: daha önce girilen bilgi tekrar istenmemeli.
5. 3.3.8 Accessible Authentication (Minimum): giriş bilişsel görev dayatmamalı.

Bunlara ek olarak 3.2.6 Consistent Help A seviyesinde gelir, yani AA hedefliyorsanız o da kapsamdadır. AAA seviyesindeki yeni kriterleri (örn. 2.4.13 Focus Appearance, 3.3.9 Accessible Authentication Enhanced) AA hedefi için zorunlu değildir.

Uyumu nasıl ölçer ve kanıtlarsınız?

Uyumu kanıtlamanın yolu üç adımdır: otomatik tarama ile ihlalleri ölçün, manuel testle otomatik araçların yakalayamadığı kriterleri kontrol edin, sonucu bir erişilebilirlik beyanı ile belgeleyin. Tek bir adım tek başına tam uyumu göstermez.

Pratik iş akışı:

1. Otomatik tarama (ölç): axe-core veya Pa11y temelli bir tarayıcı, kontrast, eksik alt metin, eksik etiket gibi makine tarafından tespit edilebilen ihlalleri bulur. Erişilebilir Çerez erişilebilirlik widget'ı, sitenize 0-100 arası bir WCAG 2.2 uyum skoru ve önem dereceli (kritik, ciddi, orta, küçük) bir ihlal raporu üretir. Bu, nereden başlayacağınızı gösterir.
2. Manuel test (doğrula): Klavye ile gezinme (2.1.1, 2.4.7), ekran okuyucuyla form ve bileşen testi (4.1.2, 3.3.x), büyütme ve reflow testi (1.4.4, 1.4.10) gibi kriterler insan gözüyle kontrol edilmelidir. Otomatik araçlar, örneğin bir alt metnin "doğru" mu yoksa sadece "var" mı olduğunu değerlendiremez.
3. Belgele (kanıtla): Hangi sayfaların hangi seviyeye uyduğunu bir erişilebilirlik beyanında açıklayın. EAA kapsamındaki şirketler için bu beyan zorunludur; Erişilebilir Çerez bir EAA beyan üreteci ile bu süreci kolaylaştırır.

Erişilebilir Çerez, KVKK çerez onayı ile WCAG/EAA erişilebilirlik uyumunu tek panelde yöneten Türkiye merkezli bir platformdur. Erişilebilirlik widget'ı bir "overlay" değildir: ziyaretçiye 41 özellik ve 11 profil sunarak deneyimi iyileştirir, taramayla da altyapıdaki ihlalleri görünür kılar. Widget'ın kendisi temel HTML yapısını (anlamlı başlık, alt metin, etiket) sizin yerinize yazmaz; o işi geliştirme tarafında siz yaparsınız, araçlar yol gösterir.

Türkiye'de yasal bağlam: 2025/10 Genelge ve EAA

Türkiye'de erişilebilirlik artık birçok kurum için yasal yükümlülüktür. 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi; kamu kurumlarını, belediyeleri, bankaları, üniversiteleri, hastaneleri ve okulları kapsar. Bu kapsamdaki kuruluşlar için uyum son tarihi 21 Haziran 2026, e-ticaret hizmet sağlayıcıları için 2027'dir. Genelge'nin getirdiği asgari standart WCAG 2.2 Düzey A'dır ve uyumsuzlukta her bir tespit için 5.000-25.000 TL idari para cezası öngörülür.

Asgari A olsa da, AA hedeflemenin iki gerekçesi vardır: birincisi, A seviyesi kontrast gibi yaygın engelleri kapsamaz; ikincisi, AB pazarına dönük şirketler EAA (Direktif 2019/882) kapsamında zaten AA seviyesini referans alan bir çerçeveyle karşı karşıyadır. Yani AA uyumu, hem Türkiye'deki asgari yükümlülüğü aşan bir güvenlik payı hem de AB pazarına açılırken hazır olmanız anlamına gelir.

Yasal süreçlerin tarih-duyarlı olduğunu unutmayın. Son tarihler yaklaştıkça denetim pratiği netleşecektir; bu yazıyı düzenli aralıklarla güncel mevzuata göre gözden geçirin.

Sıkça Sorulan Sorular

"WCAG 2.2 uyumlu" olmak tam olarak ne demek?

WCAG 2.2 uyumlu olmak, bir sayfanın seçtiğiniz seviyedeki (A, AA veya AAA) tüm başarı kriterlerini karşılaması demektir. Kısmi uyum resmî bir statü değildir: AA hedefliyorsanız hem tüm A hem de tüm AA kriterlerini karşılamanız gerekir, aksi halde o sayfa için "AA uyumlu" denemez.

A, AA ve AAA seviyeleri arasındaki fark nedir?

A asgari seviyedir ve kontrast gibi yaygın konuları kapsamaz; AA, yasal düzenlemelerin çoğunun referans aldığı pratik standarttır; AAA ise en yüksek seviyedir ve yalnızca kritik içerikler için seçilir. Çoğu site için doğru hedef AA'dır.

Otomatik tarama WCAG 2.2 AA uyumunu kanıtlar mı?

Hayır. Otomatik tarama, kontrast, eksik alt metin ve eksik etiket gibi makine tarafından tespit edilebilen ihlallerin önemli bir kısmını yakalar, ancak klavye akışı, ekran okuyucu deneyimi ve alt metinlerin anlamlılığı gibi kriterler manuel test gerektirir. Tam uyum, otomatik ölçüm ile manuel doğrulamanın birlikte yapılmasıyla gösterilir.

Erişilebilirlik widget'ı eklemek sitemi WCAG 2.2 AA uyumlu yapar mı?

Hayır. Widget, ziyaretçiye font, kontrast, animasyon kontrolü gibi ayarlar sunarak deneyimi iyileştirir, ancak sitenin altyapısındaki başlık hiyerarşisi, alt metin ve form etiketi gibi temel sorunları sizin yerinize düzeltmez. Doğru yaklaşım, widget'ı ve tarama raporunu birlikte kullanarak ihlalleri görünür kılmak ve geliştirme tarafında düzeltmektir.

WCAG 2.1 AA uyumlu sitemi WCAG 2.2 AA'ya nasıl yükseltirim?

WCAG 2.2 geriye dönük uyumlu olduğu için mevcut kriterler korunur. Eklemeniz gereken yeni kalemler: 2.4.11 (Focus Not Obscured), 2.5.7 (Dragging Movements), 2.5.8 (Target Size), 3.3.7 (Redundant Entry), 3.3.8 (Accessible Authentication) ve A seviyesindeki 3.2.6 (Consistent Help).

En sık atlanan AA kriterleri hangileridir?

Pratikte en çok eksik kalan kalemler renk kontrastı (1.4.3), görünür klavye odağı (2.4.7), form etiketleri ve hata önerileri (3.3.2, 3.3.3) ile özel JavaScript bileşenlerinde doğru ARIA kullanımıdır (4.1.2). Kontrol listesine bu kalemlerden başlamak hızlı kazanım sağlar.

WCAG 2.2 AA uyumunda nerede durduğunuzu görmek için sitenizi ücretsiz tarayın. Erişilebilir Çerez erişilebilirlik widget'ı, 0-100 arası bir WCAG 2.2 uyum skoru ve önem dereceli ihlal raporu üreterek hangi kriterleri önce düzeltmeniz gerektiğini gösterir. Tarama sonucunu manuel kontrolle birleştirip dijital erişilebilirlik sürecinizi sağlam bir zemine oturtabilirsiniz.

Kaynaklar:

• W3C WCAG 2.2 Resmî Dokümantasyonu
• WCAG 2.2 Quick Reference (How to Meet)
• EN 301 549 Avrupa Standardı