EAA 2019/882 Direktifi: Türk Şirketler İçin Pratik Hazırlık Listesi
Kısa cevap: Avrupa Erişilebilirlik Yasası (European Accessibility Act — EAA 2019/882) 28 Haziran 2025 itibariyle yürürlüğe girdi. Direktif AB üyesi olmayan ülkelerdeki şirketleri ürün veya hizmet AB pazarına sunulduğu ölçüde doğrudan etkiler. Bu yazıda Türk şirketler için 10 adımlık hazırlık listesi, mikro işletme istisnası (10 çalışan + 2M€ yıllık ciro altı), erişilebilirlik beyanı (Article 13) içeriği ve üye devlet bazlı denetim mekanizmalarını detaylı ele alıyoruz.
İçindekiler
- EAA nedir, ne kapsar?
- Türk şirketler hangi koşulda kapsamda?
- Mikro işletme istisnası
- Erişilebilirlik beyanı (Article 13) içeriği
- Denetim ve cezalar — üye devlet yetkisinde
- 10 maddelik hazırlık listesi
- Erişilebilir Çerez EAA Statement generator
- Sıkça Sorulan Sorular
EAA nedir, ne kapsar?
European Accessibility Act (Direktif 2019/882), AB içinde ürün ve hizmetlerin engelli bireyler için erişilebilir olmasını sağlamayı amaçlayan ortak çerçeve direktiftir. 28 Haziran 2025'ten itibaren AB üye devletlerinde yürürlüktedir.
Kapsamdaki ürün ve hizmetler (Annex I)
- Tüketici elektroniği: Bilgisayar, akıllı telefon, akıllı TV
- Banka makineleri: ATM, ödeme terminalleri
- Bankacılık hizmetleri: E-bankacılık, mobil bankacılık
- E-ticaret: Online alışveriş siteleri ve mobil uygulamaları
- E-kitap: Dijital yayıncılık + okuma yazılımları
- Ulaşım hizmetleri: Bilet satışı, web siteleri, mobil uygulamalar
- Telefon hizmetleri: Acil çağrı (112), iletişim hizmetleri
- Audiovisual medya erişim hizmetleri: Altyazı, sesli betimleme
Kapsamdaki teknik standartlar
EAA, EN 301 549 v3.2.1 ve WCAG 2.1 AA (kademeli olarak 2.2 AA) standartlarını referans alır.
Türk şirketler hangi koşulda kapsamda?
EAA, AB üye devletlerinin iç hukukuna aktarılmış bir direktiftir. Türk şirketler için kapsam, ürün/hizmetin AB pazarına sunulup sunulmadığına bağlıdır:
Kapsamdadır
- AB'ye e-ticaret yapan Türk siteler — turkish-brand.com Almanya'ya satıyorsa
- AB ülkesinde şubesi olan Türk bankalar — Almanya'da şubesi olan banka grubu
- AB ülkesinde tüketici uygulamasına sahip Türk yazılım şirketleri
- AB'ye dijital ürün satan platform işletmeleri
- AB ülkelerindeki tedarikçilerle çalışan ulaşım hizmetleri
Kapsam dışı
- Sadece Türkiye'ye satış yapan, AB pazarını hedeflemeyen siteler
- B2B hizmetler (sadece bazı durumlarda — değerlendirme ürüne göre)
- Mikro işletmeler (aşağıda detay)
Mikro işletme istisnası
EAA Article 4(5) mikro işletmeleri hizmet sağlama yükümlülüklerinden istisna tutar. Mikro işletme tanımı:
- Çalışan sayısı: 10'dan az
- Yıllık ciro: 2 milyon Euro'dan az veya
- Yıllık bilanço toplamı: 2 milyon Euro'dan az
Önemli: Bu istisna sadece hizmet sağlayıcılar için geçerli. Mikro işletme ürün üreticisi ise istisnadan yararlanamaz.
Örnek
- 5 kişilik Türk e-ticaret butik markası (yıllık 1.5M€) → Hizmet sağlayıcı kabul edilebilir, istisna alabilir
- Aynı boyutta bir donanım üreticisi → İstisna yok, EN 301 549 ürün gereksinimleri tam uygulanır
İstisna alsanız bile
İyi uygulama olarak mikro işletmelerin de erişilebilirlik beyanını yayımlaması önerilir. SEO + müşteri güveni avantajı sağlar.
Erişilebilirlik beyanı (Article 13) içeriği
EAA Article 13 erişilebilirlik beyanı (accessibility statement) yayımlama yükümlülüğünü düzenler. Beyan içeriği:
Zorunlu bölümler
- Uyumluluk durumu: Tam uyumlu / kısmen uyumlu / uyumsuz
- Erişilebilir olmayan içerikler: Hangi bölümler erişilebilir değil ve neden
- Uyumlu olmama gerekçeleri: Orantısız yük, kapsam dışı, vb.
- Hazırlanma yöntemi: Self-assessment / üçüncü taraf değerlendirme
- Hazırlanma tarihi + son güncelleme
- Geri bildirim mekanizması: E-posta, form, telefon
- Şikayet süreci: Yanıt verme yükümlülüğü
- Yaptırım süreci: Üye devlet düzenleyici otoritesine başvuru
Örnek beyan yapısı
1. Bu beyan markaname.com.tr için hazırlanmıştır.
2. Hedeflenen standart: WCAG 2.2 AA, EN 301 549 v3.2.1
3. Uyumluluk durumu: Kısmen uyumlu
4. Erişilebilir olmayan içerikler:
- PDF arşivi (2018-2022 arası) — taranan görsel olduğundan
ekran okuyucu erişimi sınırlı
- Bazı 3rd-party iframe içerikler (sağlayıcı sorumluluğunda)
5. Yöntem: Self-assessment (NVDA + axe DevTools + Lighthouse)
6. Hazırlanma: 15 Mayıs 2026
7. Geri bildirim: erisilebilirlik@markaname.com.tr
8. Şikayet: 30 gün içinde yanıt; çözülmezse EYHGM başvurusu
Denetim ve cezalar — üye devlet yetkisinde
EAA cezaları üye devletlerce belirlenir. Direktifin kendisi tek bir ceza miktarı belirtmez. Örnek üye devlet uygulamaları:
| Üye Devlet | Maksimum Ceza | Yetkili Otorite |
|---|---|---|
| Almanya | 100.000€ | BAFA + bölge yetkili otoritesi |
| Fransa | 75.000€ | DGCCRF |
| İtalya | 40.000€'a kadar | AgID |
| İspanya | 1.000.000€'a kadar (ciddi ihlalde) | OADIS |
| Hollanda | 4. seviye idari para cezası | Toezichthouder |
Önemli: Türk şirket AB pazarında satış yaparken ürün/hizmetinin sunulduğu her bir üye devletin kuralı geçerlidir. Almanya'ya satıyorsanız BAFA, Fransa'ya satıyorsanız DGCCRF size karşı işlem başlatabilir.
10 maddelik hazırlık listesi
Türk şirketler için pratik hazırlık adımları:
1. Kapsam değerlendirmesi
AB pazarına ürün/hizmet sunuyor musunuz? B2B mi B2C mi? Hangi üye devletler? Hangi Annex kategorisi?
2. Mikro işletme istisnası kontrol
Çalışan + ciro/bilanço eşiklerini geçiyor musunuz? Hizmet sağlayıcı mı ürün üreticisi misiniz?
3. Self-assessment
WAVE, axe DevTools, Lighthouse ile mevcut sitenizi tarayın. WCAG 2.2 AA başarısızlıklarını listeleyin.
4. Manuel ekran okuyucu testi
NVDA (Windows) ile en az 30 dakikalık test. Ana sayfa, kategori, ürün, sepet, checkout, hesabım sayfaları.
5. Klavye navigasyonu testi
Fareyi unutun. Tab + Shift+Tab + Enter + Space + ESC ile tüm fonksiyonlara erişebiliyor musunuz?
6. Kontrast oranı denetimi
Tüm metin + arka plan kombinasyonları için WCAG AA 4.5:1 (normal), 3:1 (büyük metin) kuralı.
7. Erişilebilirlik beyanı hazırlama
Yukarıda 8 maddelik şablona göre kendi beyanınızı yazın. Erişilebilir Çerez Statement generator otomatik üretir.
8. Şikayet sürecini tanımlama
erisilebilirlik@yourdomain ekibi belirleyin; 30 gün yanıt SLA'sı.
9. Personel eğitimi
İçerik editörlerine alt text, başlık hiyerarşi, link metin kuralları eğitimi.
10. Yıllık review
Beyan tarihini yılda en az 1 kez güncelleyin. Yeni özellik ekledikten sonra test edin.
Erişilebilir Çerez EAA Statement generator
Erişilebilir Çerez admin panelinde Erişilebilirlik > Beyan Oluşturucu menüsü ile EAA Article 13 uyumlu beyanınızı otomatik üretebilirsiniz:
- Şirket bilgileri + domain
- Hedeflenen WCAG seviyesi (A / AA / AAA)
- Uyumluluk durumu seçimi
- Erişilebilir olmayan içerik açıklaması (textarea)
- Geri bildirim e-posta + telefon
- Hazırlanma + son güncelleme tarihi otomatik
Generator çıktısı HTML + PDF olarak indirilebilir. PDF imzalı + bireysel erişilebilirlik denetimleri için arşivlenebilir. Demo görüşmesi ile detayları görebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sadece Türkiye'ye satıyoruz, EAA bizi etkiler mi?
Doğrudan etkilemez — KAİK (kamu) ve KVKK (özel sektör) Türkiye iç hukuku kapsamındadır. Ancak iyi uygulama olarak EAA standartlarını referans almak gelecekteki Türkiye düzenlemelerine hazırlık olur.
B2B müşterilerimiz var, EAA kapsamında mıyız?
Kısmen. Annex I'deki kategorilerin çoğu B2C odaklıdır (e-ticaret, bankacılık, e-kitap, ulaşım). Ancak B2B yazılımlarda da iş yerinde engelli çalışanların kullanım hakkı söz konusu — değerlendirme ürüne özgüdür.
WCAG 2.1 mi 2.2 mi?
EAA'nın referansı şu an EN 301 549 v3.2.1 + WCAG 2.1 AA. WCAG 2.2 (Ekim 2023 yayımlandı) yeni 9 başarı kriteri ekledi — kademeli olarak EN 301 549'a entegre ediliyor. Yeni projelerde doğrudan WCAG 2.2 AA hedeflenmesi önerilir.
Erişilebilirlik beyanı kim yayımlar — şirket mi danışman mı?
Şirket kendi adına yayımlar. Danışman / ajans hazırlayabilir ancak imza şirket tarafındandır. Self-assessment beyanı yeterli — üçüncü taraf denetim zorunlu değil ama güveni artırır.
Cezayı kim öder — Türk şirketi mi AB temsilcisi mi?
EAA, ürünün AB pazarına sunulmasından sorumlu tarafa ceza uygular. Türk şirketinin AB'de yetkili temsilcisi varsa o, yoksa doğrudan Türk şirketi sorumlu olabilir. Sözleşmelerinizde sorumluluk paylaşımını netleştirin.
Hangi WCAG hatası en sık ceza nedeni?
Şu ana kadar yayımlanan vakalarda: alt text eksikliği (image-alt), form etiketsizliği (label), düşük kontrast (color-contrast), klavye tuzağı (keyboard-trap), yetersiz heading hiyerarşi.
EAA Article 13 beyanınızı 5 dakikada üretin. Erişilebilir Çerez admin panelinde Erişilebilirlik > Beyan Oluşturucu menüsünde otomatik şablon hazır. WCAG widget + cookie consent + EAA Statement tek pakette.
Kaynaklar:
- Direktif 2019/882 (EAA) — eur-lex.europa.eu
- EN 301 549 v3.2.1 — etsi.org
- WCAG 2.2 — w3.org/TR/WCAG22